พยัญชนะไทย
ปัจจุบันมี ๔๔ ตัว แต่ใช้เพียง ๔๒ ตัว โดยมีพยัญชนะที่ไม่ได้ใช้ตั้งแต่ปี พ.ศ. ๒๔๔๕ อยู่ ๒ ตัว ได้แก่ ขอขวด และ คอคน พยัญชนะไทยมี ๒๑ เสียง มี ๔๔ รูป ดังนี้
1.png

พยัญชนะไทยมีลักษณะเฉพาะที่สำคัญได้แก่
๑. หัวมีแวว
๒. หัวสองชั้น
๓. หัวหยักหรือหัวแตก
๔. ไม่มีหัว

สระไทย
ปัจจุบันสระในภาษาไทย มีการแบ่งรูปและเสียงต่างกันเป็น ๒ ลักษณะ
๑. หนังสือหลักภาษาไทยของ พระยาอุปกิตศิลปะสาร กล่าวถึงรูปสระและเสียงสระในภาษาไทย ว่ามี ๒๑ รูป ได้แก่
3.png


๒. หนังสือบรรทัดฐานภาษาไทยเล่ม ๑ กล่าวว่า สระในภาษาไทยมีรูปสระที่ใช้แทนเสียง จำนวน ๓๖ รูป ดังนี้
4.png


เสียงสระในภาษาไทย แบ่งเป็น ๒ ประเภท ได้แก่
๑. สระเดี่ยว คือ สระที่เปล่งเสียงโดยอวัยวะในช่องปากอยู่ตำแหน่งเดียวตลอดเสียง เช่น เสียงสระของคำว่า กา ขอ เจอ ดู ตา นา มือ สี เป็นต้น หน่วยเสียงสระเดี่ยวในภาษาไทยมี ๑๘ หน่วย
๒. สระประสม คือ สระที่เปล่งเสียงโดยอวัยวะในช่องปากอยู่ตำแหน่งมากกว่า ๑ ตำแหน่ง หน่วยเสียงสระประสมในภาษาไทยมี ๓ หน่วย